ข้อสอบจำลองวิชาความสามารถในการคิดวิเคราะห์ ชุดที่ 1 จำนวน 25 ข้อ ข้อละ 2 คะแนน รวม 50 คะแนน แบ่งเป็นเชิงปริมาณ 10 ข้อ เชิงนามธรรม 8 ข้อ และเชิงภาษา 7 ข้อ
เวลาที่แนะนำ 45 นาที ลองทำด้วยตนเองก่อนกดดูเฉลยและคำอธิบายใต้แต่ละข้อ ข้อสอบนี้เป็นตัวอย่างสำหรับฝึกทบทวน
ฝึกทำข้อสอบพร้อมเฉลย
ข้อที่ 1: 2, 6, 12, 20, 30, ?
- ก. 40
- ข. 42
- ค. 44
- ง. 48
ผลต่างเพิ่มทีละ 2 คือ +4, +6, +8, +10 ข้อต่อไป +12 จึงได้ 30 + 12 = 42
ข้อที่ 2: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, ?
- ก. 18
- ข. 20
- ค. 21
- ง. 26
อนุกรมฟีโบนัชชี แต่ละพจน์เท่ากับผลบวกของสองพจน์ก่อนหน้า 8 + 13 = 21
ข้อที่ 3: 2, 5, 11, 23, 47, ?
- ก. 95
- ข. 94
- ค. 96
- ง. 97
แต่ละพจน์ = พจน์ก่อนหน้า × 2 + 1 ดังนั้น 47 × 2 + 1 = 95
ข้อที่ 4: สินค้าราคาป้าย 800 บาท ลดราคา 20% แล้วลดเพิ่มอีก 10% จากราคาที่ลดแล้ว ราคาสุดท้ายเป็นเท่าใด
- ก. 560 บาท
- ข. 584 บาท
- ค. 600 บาท
- ง. 576 บาท
ลดครั้งแรกเหลือ 800 × 0.8 = 640 ลดครั้งที่สองเหลือ 640 × 0.9 = 576 ตัวลวงคือการรวมเป็นลด 30% (560 บาท) ซึ่งผิด เพราะส่วนลดครั้งที่สองคิดจากราคาที่ลดแล้ว
ข้อที่ 5: ขายสินค้าได้ราคา 750 บาท ได้กำไร 25% ของทุน ทุนของสินค้าชิ้นนี้เป็นเท่าใด
- ก. 562.50 บาท
- ข. 625 บาท
- ค. 600 บาท
- ง. 650 บาท
ราคาขาย = ทุน × 1.25 จึงได้ทุน = 750 ÷ 1.25 = 600 ตัวลวง 562.50 มาจากการเอา 750 ลบ 25% ของราคาขาย ซึ่งผิดฐาน
ข้อที่ 6: ปัจจุบันพ่ออายุเป็น 3 เท่าของลูก อีก 12 ปีข้างหน้า พ่อจะมีอายุเป็น 2 เท่าของลูก ปัจจุบันลูกอายุเท่าใด
- ก. 10 ปี
- ข. 14 ปี
- ค. 16 ปี
- ง. 12 ปี
ให้ลูกอายุ x พ่ออายุ 3x จะได้ 3x + 12 = 2(x + 12) แก้สมการได้ x = 12 ตรวจคำตอบ: อีก 12 ปี พ่อ 48 ลูก 24 เป็น 2 เท่าจริง
ข้อที่ 7: ก ทำงานชิ้นหนึ่งเสร็จใน 6 วัน ข ทำงานชิ้นเดียวกันเสร็จใน 3 วัน ถ้าทั้งสองคนช่วยกันทำ จะเสร็จในกี่วัน
- ก. 2 วัน
- ข. 3 วัน
- ค. 4 วัน
- ง. 4.5 วัน
งานต่อวันรวม = 1/6 + 1/3 = 1/2 ของงาน จึงใช้เวลา 2 วัน
ข้อที่ 8: รถยนต์คันหนึ่งขับไปด้วยความเร็ว 60 กม./ชม. และขับกลับเส้นทางเดิมด้วยความเร็ว 40 กม./ชม. ความเร็วเฉลี่ยตลอดการเดินทางเป็นเท่าใด
- ก. 45 กม./ชม.
- ข. 48 กม./ชม.
- ค. 50 กม./ชม.
- ง. 52 กม./ชม.
ระยะทางไปกลับเท่ากัน ต้องใช้ค่าเฉลี่ยฮาร์มอนิก = (2 × 60 × 40) ÷ (60 + 40) = 48 ตัวลวงคือ 50 ซึ่งเป็นค่าเฉลี่ยธรรมดา ใช้ไม่ได้เพราะเวลาที่ใช้แต่ละขาไม่เท่ากัน
ข้อที่ 9: ตารางยอดขาย (หน่วย: ชิ้น): มกราคม A=120 B=80; กุมภาพันธ์ A=150 B=100; มีนาคม A=180 B=60; เมษายน A=150 B=160 — ยอดขายสินค้า A ในเดือนใดเพิ่มขึ้นจากเดือนก่อนหน้า คิดเป็นร้อยละมากที่สุด
- ก. กุมภาพันธ์
- ข. มีนาคม
- ค. เมษายน
- ง. เท่ากันทุกเดือน
ก.พ. เพิ่ม 30 จาก 120 = 25% มี.ค. เพิ่ม 30 จาก 150 = 20% ส่วน เม.ย. ลดลง แม้จำนวนที่เพิ่มเท่ากัน แต่ฐานต่างกัน ร้อยละจึงต่างกัน
ข้อที่ 10: ตารางยอดขาย (หน่วย: ชิ้น): มกราคม A=120 B=80; กุมภาพันธ์ A=150 B=100; มีนาคม A=180 B=60; เมษายน A=150 B=160 — ยอดขายสินค้า B ทั้ง 4 เดือน คิดเป็นร้อยละเท่าใดของยอดขายรวมทั้งสองสินค้า
- ก. 35%
- ข. 45%
- ค. 66.67%
- ง. 40%
B รวม 400 ชิ้น A รวม 600 ชิ้น ยอดรวม 1,000 ชิ้น ได้ 400 ÷ 1,000 = 40% ตัวลวง 66.67% มาจาก B ÷ A ซึ่งเทียบผิดฐาน
ข้อที่ 11: เมล็ด : ต้นไม้ :: ไข่ : ?
- ก. รัง
- ข. เปลือก
- ค. แม่ไก่
- ง. ลูกไก่
ความสัมพันธ์คือ สิ่งแรกเจริญเติบโตเป็นสิ่งที่สอง เมล็ดงอกเป็นต้นไม้ ไข่ฟักเป็นลูกไก่
ข้อที่ 12: เทอร์โมมิเตอร์ : อุณหภูมิ :: บารอมิเตอร์ : ?
- ก. ความชื้น
- ข. ความเร็วลม
- ค. ความกดอากาศ
- ง. ปริมาณฝน
ความสัมพันธ์คือ เครื่องมือกับสิ่งที่วัด บารอมิเตอร์ใช้วัดความกดอากาศ (ความชื้นวัดด้วยไฮโกรมิเตอร์)
ข้อที่ 13: ข้อใดไม่เข้าพวก
- ก. ทองแดง
- ข. เหล็ก
- ค. ทองเหลือง
- ง. อะลูมิเนียม
ทองเหลืองเป็นโลหะผสมของทองแดงกับสังกะสี ส่วนข้ออื่นเป็นธาตุโลหะ
ข้อที่ 14: เงื่อนไข: ครูทุกคนเป็นข้าราชการ และข้าราชการบางคนเป็นนักกีฬา ข้อใดสรุปได้อย่างแน่นอน
- ก. ครูบางคนเป็นนักกีฬา
- ข. นักกีฬาทุกคนเป็นข้าราชการ
- ค. ครูทุกคนเป็นนักกีฬา
- ง. สรุปไม่ได้แน่นอนทั้ง ก ข และ ค
ข้าราชการที่เป็นนักกีฬาอาจไม่ใช่ครูเลยก็ได้ จึงสรุป ก ไม่ได้ ข้อ ข และ ค ยิ่งเกินกว่าเงื่อนไขกำหนด ลองวาดแผนภาพวงกลมจะเห็นชัด
ข้อที่ 15: เงื่อนไข: ถ้าฝนตก ถนนจะเปียก และพบว่าถนนไม่เปียก ข้อใดสรุปได้
- ก. ฝนตก
- ข. ฝนไม่ตก
- ค. ถนนลื่น
- ง. สรุปไม่ได้
ถ้า P แล้ว Q และไม่เกิด Q สรุปได้ว่าไม่เกิด P (การปฏิเสธผล) ถ้าฝนตกถนนต้องเปียก เมื่อถนนไม่เปียกจึงแปลว่าฝนไม่ตก
ข้อที่ 16: เงื่อนไข: ถ้าฝนตก ถนนจะเปียก และพบว่าถนนเปียก ข้อใดสรุปได้
- ก. ฝนตก
- ข. ฝนไม่ตก
- ค. ถนนลื่น
- ง. สรุปไม่ได้
การยืนยันผลไม่ทำให้สรุปเหตุได้ ถนนอาจเปียกจากสาเหตุอื่น เช่น รดน้ำต้นไม้ ข้อนี้คู่กับข้อ 15 เพื่อเทียบให้เห็นความต่าง
ข้อที่ 17: A สูงกว่า B, C เตี้ยกว่า B, D สูงกว่า A และ E เตี้ยกว่า C ใครเตี้ยเป็นอันดับที่ 2
- ก. A
- ข. B
- ค. C
- ง. E
เรียงจากสูงไปเตี้ยได้ D > A > B > C > E คนเตี้ยที่สุดคือ E อันดับ 2 คือ C
ข้อที่ 18: กำหนด A > B, B = C, C ≥ D ข้อสรุป I: A > D ข้อสรุป II: B > D
- ก. ข้อสรุป I ถูกเท่านั้น
- ข. ข้อสรุป II ถูกเท่านั้น
- ค. ถูกทั้งสองข้อสรุป
- ง. ผิดทั้งสองข้อสรุป
A > B = C ≥ D จึงได้ A > D แน่นอน แต่ B = C ≥ D หมายถึง B อาจเท่ากับ D ได้ จึงสรุปว่า B > D ไม่ได้
ข้อที่ 19: ประโยคใดใช้คำฟุ่มเฟือย
- ก. เขากลับถึงบ้านตอนสามทุ่ม
- ข. ที่ประชุมมีมติเห็นชอบโครงการ
- ค. นักเรียนทุกคนต่างก็พากันมาโรงเรียนแต่เช้า
- ง. ฝนตกหนักทำให้น้ำท่วมถนน
“ทุกคน” “ต่างก็” และ “พากัน” ให้ความหมายซ้ำกัน ควรเหลือเพียงคำเดียว เช่น นักเรียนทุกคนมาโรงเรียนแต่เช้า
ข้อที่ 20: ประโยคใดมีความกำกวม
- ก. ฉันเห็นเขาที่ตลาดเมื่อวาน
- ข. แม่ให้เงินน้องไปซื้อขนม
- ค. คุณพ่อชอบอ่านหนังสือพิมพ์ตอนเช้า
- ง. ภรรยาของเพื่อนที่เป็นครูมาเยี่ยมที่บ้าน
ไม่ชัดว่า “ที่เป็นครู” ขยายภรรยาหรือขยายเพื่อน แก้เป็น “เพื่อนที่เป็นครูพาภรรยามาเยี่ยม” หรือ “ภรรยาซึ่งเป็นครูของเพื่อน”
ข้อที่ 21: ข้อใดสะกดถูกทุกคำ
- ก. อนุญาต กะเพรา สังเกต
- ข. อนุญาต กระเพรา สังเกต
- ค. อนุญาติ กะเพรา สังเกตุ
- ง. อนุญาต กะเพรา สังเกตุ
คำที่ถูกคือ อนุญาต (ไม่มีสระอิ) กะเพรา (ไม่มี ร) สังเกต (ไม่มีสระอุ) ทั้งสามคำมักเขียนผิดในข้อสอบ ก.พ.
ข้อที่ 22: (1) จึงควรวางแผนการเงินตั้งแต่เริ่มทำงาน (2) ค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันเพิ่มสูงขึ้นทุกปี (3) หากไม่มีเงินออมสำรองไว้ (4) อาจประสบปัญหาเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน — ข้อความใดควรอยู่ลำดับแรก
- ก. (1)
- ข. (2)
- ค. (3)
- ง. (4)
ลำดับที่ถูกคือ (2) (3) (4) (1) เริ่มจากสภาพปัญหา (ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น) แล้วตามด้วยเงื่อนไข ผลกระทบ และข้อเสนอแนะ
ข้อที่ 23: (1) จึงควรวางแผนการเงินตั้งแต่เริ่มทำงาน (2) ค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันเพิ่มสูงขึ้นทุกปี (3) หากไม่มีเงินออมสำรองไว้ (4) อาจประสบปัญหาเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน — ข้อความใดควรอยู่ลำดับสุดท้าย
- ก. (1)
- ข. (2)
- ค. (3)
- ง. (4)
ข้อความ (1) ขึ้นต้นด้วย “จึง” ซึ่งเป็นคำบอกข้อสรุป ควรอยู่ท้ายสุด เป็นเบาะแสสำคัญในการเรียงข้อความ
ข้อที่ 24: การอ่านมิใช่เพียงการรับรู้ตัวอักษร แต่เป็นกระบวนการที่ผู้อ่านต้องตีความ เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิม และประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล ในยุคที่ข้อมูลหลั่งไหลผ่านสื่อออนไลน์อย่างรวดเร็ว ผู้ที่อ่านเพียงผิวเผินย่อมตกเป็นเหยื่อของข่าวปลอมได้ง่าย การฝึกอ่านอย่างมีวิจารณญาณจึงเป็นทักษะจำเป็นของพลเมืองยุคดิจิทัล — ข้อใดเป็นใจความสำคัญของข้อความนี้
- ก. สื่อออนไลน์เป็นแหล่งของข่าวปลอม
- ข. การอ่านอย่างมีวิจารณญาณเป็นทักษะจำเป็นในยุคดิจิทัล
- ค. การอ่านคือการรับรู้ตัวอักษร
- ง. ประสบการณ์เดิมช่วยให้อ่านได้เร็วขึ้น
ประโยคสุดท้ายใช้ “จึง” สรุปประเด็นหลักของผู้เขียน ข้อ ก ค ง เป็นเพียงรายละเอียดหรือข้อความที่ตัดมาบางส่วน
ข้อที่ 25: การอ่านมิใช่เพียงการรับรู้ตัวอักษร แต่เป็นกระบวนการที่ผู้อ่านต้องตีความ เชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิม และประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล ในยุคที่ข้อมูลหลั่งไหลผ่านสื่อออนไลน์อย่างรวดเร็ว ผู้ที่อ่านเพียงผิวเผินย่อมตกเป็นเหยื่อของข่าวปลอมได้ง่าย การฝึกอ่านอย่างมีวิจารณญาณจึงเป็นทักษะจำเป็นของพลเมืองยุคดิจิทัล — ข้อใดอนุมานได้จากข้อความนี้
- ก. ข่าวออนไลน์ทั้งหมดไม่น่าเชื่อถือ
- ข. ผู้ที่มีประสบการณ์มากไม่เคยถูกหลอก
- ค. ผู้อ่านที่ไม่ประเมินข้อมูลมีโอกาสเชื่อข้อมูลเท็จ
- ง. ควรเลิกอ่านข่าวจากสื่อออนไลน์
ข้อความบอกว่าผู้อ่านผิวเผินตกเป็นเหยื่อข่าวปลอมได้ง่าย จึงอนุมานได้ว่าผู้ไม่ประเมินข้อมูลเสี่ยงเชื่อข้อมูลเท็จ ข้อ ก ข ง ใช้คำเด็ดขาดเกินกว่าที่ข้อความกล่าว